De waterbouwsector staat voor een snelle technologische verandering nu emissiereductie steeds strikter wordt afgedwongen door stikstofnormen en vergunningseisen. Steeds vaker vormt elektrificatie de sleutel om noodzakelijke werkzaamheden toch mogelijk te maken in gebieden waar uitstoot nauwelijks is toegestaan. Maar waar reguliere netaansluitingen ontbreken of door netcongestie niet beschikbaar zijn, vraagt emissieloos werken om innovatieve energievoorzieningen. Daardoor groeit de aandacht voor off-grid oplossingen: installaties die lokaal elektriciteit opwekken en bufferen om elektrisch materieel, zoals het werkschip Volta, operationeel te houden.
Aanleiding voor elektrificatie
Elektrificeren is vanuit een technisch en innovatief oogpunt prachtig maar het is vooral ook hard nodig. Door emissieloos te werken ontstaat de mogelijkheid om op plekken waar het uitstoten van stikstof niet of nauwelijks is toegestaan, toch noodzakelijke werkzaamheden te verrichten. Veel Nederlandse Natura 2000 gebieden hebben namelijk nauwelijks tot geen ruimte in de KDW (kritische depositiewaarde) als het gaat om stikstof. Aangezien bouwwerkzaamheden tot extra stikstofuitstoot kunnen leiden en AERIUS-berekeningen leidend zijn voor het verkrijgen van vergunningen, is er tegenwoordig in de waterbouwsector veel aandacht om deze uitstoot zoveel mogelijk te beperken.
Kribonderhoud op de Waal
Voor het onderhoudscontract (in opdracht van Rijkswaterstaat) op de Waal zet Martens en Van Oord sinds de zomer van 2025 het eigen elektrisch werkschip Volta in. Werkschip Volta werkt met een elektrische graafmachine aan boord. Zo voert het schip binnen een onderhoudscontract verschillende werkzaamheden uit waarbij het zwaartepunt ligt bij het onderhoud van de steenbekleding op de kribben. Het project strekt zich uit over een lengte van 100 km aan vaarwegen. Uit analyses blijkt dat minimaal drie laadpunten verspreid over het gebied nodig zijn om efficiënt te kunnen werken, rekening houdend met de actieradius van het werkschip Volta.
De uitdaging:
De eerlijkheid gebied te zeggen dat elektrisch werken niet altijd de makkelijkste weg is. Zo is de energiedichtheid per kg van batterijen veel kleiner dan van fossiele bandstof en zorgt netcongestie voor de nodige extra uitdagingen bij het realiseren van laadpunten, zo ook op dit project. De voorkeur gaat altijd uit naar het laden van het materieel met bestaande netaansluitingen. Echter door beperkte beschikbaarheid kwam voor dit project slechts één van de benodigde laadpunten beschikbaar bij de start van de werkzaamheden. Onvoldoende – en daarmee een reden voor het vinden van tijdelijke alternatieve manieren om te voorzien in de energiebehoefte van de Volta.
Alternatieve mogelijkheden:
In het ideale geval wordt gebruik gemaakt van bestaande netaansluitingen, met sturing op gebruik ‘op het juiste moment’. Dit houdt in dat laden plaatsvindt op het moment dat er veel groene elektriciteit op het net aanwezig is en weinig vraag, dit is zowel qua duurzaamheid als kostenefficiëntie de beste oplossing. Bij gebrek hieraan zijn er innovatieve alternatieven. Een voorbeeld is het bufferen van elektriciteit van een reguliere netaansluiting in een batterij op de wal. En is ook deze mogelijkheid er niet? Dan bestaat er de mogelijkheid van een off-grid installatie welke gevoed wordt door lokaal opgewekte elektriciteit uit duurzame bronnen. Complexer en daardoor kostbaar, maar voorziet in de energiebehoefte die nodig is om de werkzaamheden toch uit te voeren.
Van reststromen naar volle batterij
Een off-grid installatie om elektriciteit op te wekken is nog niet per definitie een oplossing voor het voorkomen van stikstofuitstoot. Sterker nog, een aggregaat op diesel stoot nog best veel stikstof uit. Door het gebruik van biogas is er echter een reductie van 90% in stikstofuitstoot ten opzichte van diesel te realiseren: een groene off-grid laadinstallatie.
Hier kwam de samenwerking met Powercrumbs in het vizier. Zij bezitten de kennis en techniek om biogas, dat vrijkomt bij de vergisting van rioolslib, mest en afvalstromen af te vangen, te zuiveren en op te slaan in speciale biogascontainers welke vervolgens naar de oplaadplaats worden gebracht.
Bredenoord, specialist in tijdelijk elektriciteitsopwekking, heeft de biogasgeneratoren geleverd die het gas omzetten in elektriciteit.
Onze DENS Powerhub batterijcontainer dient hierbinnen als buffer, zodat we de meest schone generatoren (in een optimale arbeidscyclus) in kunnen zetten om de stroom gedurende de hele dag op te wekken. In de nacht wordt de Volta direct geladen door de biogasgeneratoren en indien nodig aangevuld met de gebufferde energie uit de batterijcontainer . Door het toevoegen van een EMS (energie management systeem) leveren de generatoren continue en optimaal, waarbij de installatie automatisch aan- of uitschakelt bij een lege of volle batterij.
Bijkomende voordelen:
Oplossingen als deze bieden meer voordelen. Zo is het mogelijk om de laadopstelling snel te verwijderen (demobiliseren) of verplaatsen, zo optimaal mogelijk ten opzichte van de locatie waar de energiebehoefte is. Er kan snel geëvacueerd worden in geval van hoogwater. En er kan, indien er een beperkte netaansluiting beschikbaar is, deels gevoed worden met lokale stroom uit het net of zonnepark.
Ook heeft het werken met elektrisch materieel op microniveau impact. Voor onze collega’s bijvoorbeeld is de werkplek een stuk schoner en stiller geworden. Zij hebben geen last meer van dieseldampen, fijnstof en trillingen. Het kost soms wat denk en regelwerk, maar het kan. Wij zijn niet enkel grondverzetters. Maar grensverleggers.